Over de familie Sanders
Door twee van onze leden werd op onze uitgaansdag even gesproken over de familieband van
iemand met de familie Sanders, in dit verband de band met Teunis Sanders en zijn vrouw
Willie. Voor elke buitenstaander was het altijd weer een ingewikkelde zaak om de familiebanden
van Eerbeekse papierfabrikanten te doorzien en te onthouden. Maar, zoals verwacht, Gerard
Schut en Wilant kwamen er wel uit.
Ik heb wel eens gehoord dat als je de familiebanden van de familie Sanders wilt blootleggen, je
met onderzoek naar het verleden van de families Sanders, Middelbeek, Huiskamp en
Pannekoek al heel veel duidelijk wordt. In een reeks van jaren zouden er wel vijf personen
Huiskamp met vijf personen Sanders zijn getrouwd.
Terug naar mijn begin. Ik was onlangs op bezoek bij Willie Sanders in de Smeestraat. Ze is pas
90 jaar geworden. Ik hoorde van haar dat haar zoon Rob met de stamboom van de familie
Sanders bezig was.
Nu doet wijlen de man van Willie Sanders geboren Middelbeek mij vaak terugdenken aan de tijd
toen ik pas in Eerbeek werkte. Voordat ik alles over die tijd ben vergeten wil ik wat van mijn
herinneringen daarover vertellen.
Het gaat vooral over Teunis Hendrikus Sanders, in de wandeling bekend als Teunis van
"Coldenhove". Mocht ik wat onjuistheden vertellen, dan wil ik graag gecorrigeerd worden. Om
meer duidelijkheid te verstrekken begin ik met de namen van zijn vader en moeder. Het zijn
Johannes Sanders, geboren in het jaar 1865 en Martha Maria Sanders, geboren in het jaar
1873, volle neef en nicht. "Zie je wel aan de kinderen", zei Rob. Zij hebben gewoond op de
Coldenhovenseweg, zo ongeveer tegenover het huidige "Middenenk".
Op de plaats waar Teunis Hendrikus Sanders later zijn bedrijf "Sanders Papierindustrie" hield,
stond de "Onderste Molen onder Coldenhove I". Eigenaar van de molen was Teunis Hendrikus
Huiskamp, gehuwd met Martha Maria Sanders. Johannes Sanders is compagnon geworden
van deze Teunis Hendrikus Huiskamp onder de naam firma Huiskamp & Sanders.
Na de dood van Teunis Hendrikus Huiskamp gaat Johannes Sanders verder met de zoon
Andries Huiskamp, ons nog wel bekend, de vader van Nol en Map (zie bijlage). Andries
Huismap is daar geboren. Het woonhuis staat er nog. Nol en Map op "De Kempe", 't Hungeling.
Na de dood van Johannes Sanders heeft Andries Huiskamp een nieuwe papierfabriek aan de
Loubergweg gesticht met C.L. Sanders, die deelnam in het kapitaal.
Johannes Sanders en zijn vrouw Martha Maria zijn op vrij jonge leeftijd overleden en wel op
57- en 54-jarige leeftijd. Zij lieten zes kinderen achter, die bij het overlijden van de ouders nog
niet volwassen waren, in feite weeskinderen over wie zich ooms en tantes ontfermden.
Ongetwijfeld zijn ze opgevoed als waren het eigen kinderen. Van sommige kinderen is mij
bekend waar zij zijn ondergebracht, van de andere weet ik alleen de summiere bestemming.
Hein Sanders, de oudste van de zes kinderen, vertrok naar Nederlands Indië. Hij schijnt daar in
een papierbedrijf te hebben gewerkt. Hij kwam daarna weer naar Nederland en werd
verkoopagent van de Textielmij Haaksbergen. (directeur de heer Ribbelts)
Sander Sanders bezocht de Zeevaartschool. Hij begon later een boekhandel in de
Valeriusstraat in Amsterdam. Hij heeft nog gevaren bij de Holland – Amerika Lijn. Hij had voor
stuurman gestudeerd.
Cees Sanders kwam bij de familie Sanders op de Coldenhovenseweg, naast "Middenenk" in de
oude villa. Hij werd architect.
Leida werd directrice van een bejaardentehuis.
Teunis Hendrikus Sanders kwam ook bij de fam. Sanders op de Coldenhovenseweg, maar
vertrok na een kort verblijf naar de fam. Middelbeek in Apeldoorn om het bakkersvak te leren.
De bakkerszaak was gevestigd in de Hoofdstraat in Apeldoorn. Later heeft hij vijf jaar als
bakkersknecht in Den Haag gewerkt. Vanuit Den Haag is hij vertrok naar familie van hem, die
de Wasserij Middelbeek aan de Winkewijertlaan in Apeldoorn dreef. Deze Middelbeek werd
later zijn schoonvader. Hij ging werken in de wasserij en bracht per auto de schone was o.m.
naar Den Haag, alwaar hij een keer een zware aanrijding had met de tram.
Martha is getrouwd met Herman Buitenhuis. Deze Buitenhuis had een zakkenplakkerij
inGroningen. Samen zijn ze woonachtig geweest in het voormalige Nederlands Indië.
Buitenhuis kwam niet uit het circuit van de familie Sanders.
Alle kinderen zijn door de families goed opgevoed en begeleid. Toen zij volwassen waren en
een werkzaam leven begonnen ging de steun verder.
Voorbeelden:
Op de papierwalsen bevinden zich vilten, voorzover ik weet een textielproduct. Deze vilten
werden aangekocht bij de Textielmij Haaksbergen. Zoals ik al vertelde werd zoon Hein de
verkoopagent, welk agentschap waarschijnlijk is gecreëerd door de papierfabrieken, afnemers
van de vilten. Om de viltorders op te halen reisde hij op maandagmiddag naar Eerbeek en zocht
een logeerkamer op bij Hotel Nijk voor overnachting. Op dinsdagmorgen bezocht hij al lopend
zijn cliënten, de papierfabriek "Coldenhove", de Verenigde Papierfabrieken en Huiskamp &
Sanders. Naar Coldenhove was het toen ook al een stevige wandeling, maar gelukkig was er
altijd een eerste stop bij Café Teunissen op de Coldenhovenseweg. Want duidelijk was al wel
dat de broers graag een borrel dronken. Om het werk op dinsdag te doen, was gemakkelijk,
omdat op dinsdagavond er Sociëteit bij Hotel Nijk werd gehouden en hij daarvan lid was. Wat
de broers ook graag deden, was kaart spelen en daarin waren ze erg goed. Dit kwam op de
Sociëteit goed van pas. Nu was Hein wel eens verhinderd of het kwam hem niet uit om naar
eerbeek te gaan. Dan delegeerde hij zijn werk naar zijn broer Sander. Die deed dan het werk
op dezelfde wijze als zijn broer Hein. Toen ik een keer vroeg wat zijn functie was, zei hij dat hij
sub-agent was bij Textielmij Haaksbergen. Ook Sander ging op dinsdagavond steeds met veel
plezier naar de Eerbeekse sociëteit om te bridgen. Toen hij 's avonds een keer van boven in het
café kwam bleek dat hij al gedronken had, meer dan gebruikelijk. Hij trof het dat hij meteen aan
tafel de vierde man was, tegenover en met zijn medespeler neef Andries Huiskamp. Hij kon
goed bridgen maar zei nooit veel over fouten van deze of gene. Met de borrel op kreeg hij
'babbels' en had kritiek op het spelen van Andries. Dat begon Andries danig te vervelen, want
tegen kritiek kon hij niet goed. Hij viel woedend uit naar Sander met de woorden 'ik ga naar
huis, maar jij bent morgenvroeg om 10.00 uur op mijn kantoor en dan praten we nog even
verder.' Dezelfde Sander Sanders had een boekhandel in de Valeriusstraat in Amsterdam. De
kantoorartikelen en alle schrijfbenodigdheden werden door de genoemde papierfabrieken bij
hem besteld.
Ook broer Cees Sanders genoot alle steun uit Eerbeek, Hij was, zoals gezegd, architect en
woonde op de Jachtlaan in Apeldoorn. Bij de nieuwbouw o.a. van de Veco Zeefplatenfabriek,
aan de Karel van Gelreweg, was hij de architect. Daarnaast deed hij assurantiezaken met als
compagnon Louis Gräffner. Deze Louis Gräffner was makelaar in assurantiën en werkte op de
Assurantiebeurs in Amsterdam, alwaar hij voor grote risicobedragen van projecten meetekende
op de polissen. Cees Sanders zorgde voor de cliënten en de verkoop van assurantieproducten,
terwijl Louis Gräffner het beheer deed en de technische regels bewaakte. Het ging niet alleen
om alle grote risico's van de papierfabrieken, maar ook alle dekking van de verzekerde risico's
van kleine ondernemers, aannemers, de groenteboer, de loodgieter, vrijwel alle middenstanders
en expeditiebedrijven hadden hun assurantiezaken ondergebracht bij Sanders & Gräffner. Ik
heb een keer bij "Coldenhove" losgelaten dat de bank ook in verzekeringen deed. Er werd
geantwoord met "Cees moet ook vreten. Dat gaat niet veranderen." Hij is later met zijn vrouw
Leentje verhuisd naar Spanje.
Tenslotte Teunis Hendrikus Sanders. Bij de stichting van zijn bedrijf Sanders Papierindustrie
aan de Karel van Gelreweg heeft hij veel steun genoten, zowel bij de start als daarna. Hij was
de eigenaar, maar de twee broers Van Beek hadden de touwtjes stevig in handen. Ik hoorde
eens iemand telefonisch vragen aan Teunis: "Spreek ik met Van Beek?" Waarop hij
antwoordde: "Neen, met de knecht van Van Beek." In feite was dat een bevestiging van de
werkelijkheid. Hij was wel de favoriete neef van Andries Huiskamp, omdat hij was vernoemd
naar diens vader Teunis Hendrikus Huiskamp. Hij werd door Andries benoemd tot
president-commissaris van de Veco Zeefplatenfabriek Eerbeek, eigenlijk een te zware job voor
hem.
Hij was altijd vrolijk gestemd, had een opgeruimd karakter en bezat veel humor en grappen. In
een weitje achter zijn woonhuis aan de Coldenhovenseweg hield hij als een van zijn hobby's
een tweetal ezels. Op een zekere dag heeft hij één van de ezels in zijn personenauto geladen,
reed naar de bank, wachtte tot er niemand voor de balie stond en duwde toen de ezel door de
voordeur. Het beest vrat in 10 minuten alless op wat er groen was, liet een hoeveelheid stront
achter en werd weer meegenomen door een breed lachende man, Teunis Sanders.
Door de vele aanhoudende hulp en steun voor zijn bedrijf had hij veel tijd voor andere
activiteiten. Want hij versliep zijn tijd niet. Met Hennie Martens had hij een caravanbedrijf in
Soesterberg, "Mobil Home". Een gemachtigde deed het werk: inkoop – verkoop – administratie.
Hij deed in antiek Chinees porselein uit de Ming-periode. Daarvoor ging hij vaak naar
Amsterdam. Oude meesters kocht en verkocht hij, waarvoor hij een vaste Haagse antiquair
had. Soms zat hij met een valse meester in zijn maag omdat hij een bevriende belegger in
schilderijen teveel vertrouwde en veel te veel had betaald. Overigens had hij voor dat werk een
vaste medewerker, Gerrit van Laar, die zijn schilderijenhandel overnam. Hij kocht met de al
genoemde Martens schoon oudpapier in Polen en verkocht het hier aan Palm. Het heeft niet
zolang geduurd en toen kocht Palm hetzelfde papier in Polen. Kocht alleen of met anderen
onroerend goed en grond en verkocht het zo snel mogelijk. In feite altijd op zoek naar handel,
onverschillig wat. Tenslotte is hij voor W.A. Sanders "Coldenhove" nog agent geweest. Hij
verkocht aan bakkers in Nederland taartdozen.
Op de gekste momenten in de week had hij uitjes in zijn programma: "We gaan vanmiddag met
de kinderen naar het circus in Apeldoorn" of "We gaan zuurkool en houtduiven eten in De
Echoput."
Andries wil biljarten in Winterswijk. De sociëteiten in Eerbeek en Haaksbergen hielden jaarlijks
een aantal drives, waar de broers Sanders altijd bij waren. Ribbelts van Textielmij Haaksbergen
en Rouwenhorst hier waren de organisatoren. Hij hield van leven in de brouwerij, het kon niet
op bij hem tot het ogenblik kwam dat zijn lolletjes bij de nieuwe generatie niet meer zo
aansloegen. Het viel mij op dat in de bank vóór de balie niet meer opgekeken werd als hij
luidruchtig leuke dingen zei. Hij had geen succes meer bij de nieuwe generatie. Voor hem was
het toen duidelijk voorbij.
Teunis is 72 jaar geworden en in 1981 overleden.